به نقل از مرجع مذهبی ایران: در احادیث رسول اکرم(صلى الله علیه وآله) و ائمه ى معصومین(علیهم السلام) القاب متعددى براى امام مهدى (عج) ذکر شده است; در این میان، مى توان به القابى مانند القائم، المنتظر، المهدى، الحجة، المنصور، الخلف الصالح، صاحب الزمان، بقیة الله، ... اشاره کرد.
در برخى از روایات، ضمن ذکر برخى از القاب، به وجه تسمیه ى آن ها نیز اشاره شده است:
1. از امام جواد(علیه السلام) پرسیده شد که چرا به امام مهدى (عج) «منتظر» گفته مى شود؟ امام(علیه السلام)فرمود:
لأنّ له غیبة تکثر أیّامها و یطول أمدها، فینتظر خروجه المخلصون و ینکره المرتابون...;[1] چون براى مهدى(علیه السلام) غیبتى است که روزهاى آن بسیار و مدّت آن، طولانى است. مخلصان، منتظر ظهور او مى مانند و اهل ریب او را انکار مى کنند.
2. ابو سعید خراسانى مى گوید:
به امام صادق(علیه السلام) عرض کردم: «آیا مهدى و قائم یکى هستند؟» فرمود: «آرى». گفتم: «به چه علت او را مهدى مى نامند؟». فرمود: چون به هر امر مخفى هدایت مى کند. و قائم نامیده مى شود، چون بعد از آن که از یادها رفت که او به کار عظیمى قیام مى کند. و قیام خواهد کرد.[2]

[1]. همان، ص 30.
[2]. همان.

به نقل از مرجع مذهبی ایران: کلمه ى «غیبت» مصدر است و اگر از فعل معلوم باشد، به معناى «پنهان شدن»، «دور شدن»، «ضد حضور» است و اگر از فعل متعدى باشد، به معناى «آشکار کردن عیب دیگرى» خواهد بود. معناى اخیر، در علم اخلاق، کاربرد دارد. آن چه در این بحث مورد نظر است، معناى نخست، یعنى ضد حضور و پنهان شدن است. در اصطلاح شیعه ى امامیه، «غیبت»، بیش تر در مورد دوره اى به کار مى رود که با وفات امام حسن عسکرى و نهان شدن امام مهدى (عج) آغاز شد و تاکنون نیز ادامه دارد. به همین خاطر، علماى شیعه، تاریخ اسلام را از این دیدگاه، به دو عصر حضور و عصر غیبت تقسیم مى کنند و خود عصر غیبت نیز به دو دوره ى غیبت صغرا و غیبت کبرا تقسیم مى شود.
چنان که از روایات بر مى آید و عملا نیز واقع شده، امام مهدى (عج) دو غیبت دارد که یکى طولانى تر از دیگرى است. غیبت کوتاه را غیبت صغرا، و غیبت طولانى را که بعد از غیبت صغرا آغاز شده و هنوز نیز ادامه دارد، غیبت کبرا گویند.
غیبت صغرا; این غیبت از سال دویست و شصت هجرى (سال شهادت امام حسن(علیه السلام)) آغاز شد و تا سال سیصد و بیست و نه (سال وفات آخرین نایب خاص امام) یعنى حدود شصت و نه سال طول کشید. در این مدت، گرچه امام (عج) از نظرها پنهان بود، لکن این غیبت، عام و فراگیر نبود، و کسانى بودند که با امام زمان (عج) در تماس باشند. اینان به «نایبان خاص» امام(علیه السلام) مشهور شده اند. مردم، در کارهاى خود به این نوّاب مراجعه مى کردند و نامه ها و نیازمندى ها را به واسطه ى این افراد خاص به محضر حضرت مى فرستادند و پاسخ را دریافت مى داشتند و احیاناً بعضى نیز با واسطه ى نواب خاص، به محضر امام(علیه السلام) شرفیات مى شدند.
مى توان دلایل عمده ى شکل گیرى غیبت صغرا قبل از غیبت کبرا را در دو مورد ذیل خلاصه کرد:
1. غیبت صغرا که همراه با ارتباط نایبان خاص و برخى از شیعیان با امام مهدى (عج) بود، موجب تثبیت مسئله ى ولادت و حیات حضرت مهدى شد و از بروز برخى از انحرافات و شبهات جلوگیرى کرد.
2. غیبت صغرا، دوران آماده سازى شیعیان براى شروع غیبت کبرا بود و شیعیان، در این مدّت، خود را با دوره ى عدم حضور امام(علیه السلام) هماهنگ کردند. اگر غیبت صغرا نبود و غیبت کبرا به یک باره اتّفاق مى افتاد، موجب ایجاد مشکلات متعدّد و بروز انحراف برخى از افکار مى شد.
غیبت کبرا; این غیبت از سال سیصد و بیست و نه (هـ ق) یعنى به هنگام پایان نیابت چهارمین نایب خاص، شروع شد و تا زمان ظهور آن حضرت ادامه خواهد داشت. این، همان غیبتى است که آزمایش سخت بشرى در آن نهفته است.[1]
پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) و ائمه ى هدى(علیه السلام) در روایات متعدّدى از این دو غیبت خبر داده اند. امام صادق(علیه السلام) مى فرماید:
قائم را دو غیبت خواهد بود: یکى طولانى و دیگرى کوتاه. در غیبت نخست، شیعیان خاص، جایش را مى دانند، ولى در دومى، جز خواص دوستان دینى او، کسى از جایش اطلاع ندارد.[2]
با این توضیح، نتیجه گرفته مى شود که غیبت صغرا یا همان غیبت کوتاه، مقدّمه اى براى غیبت کبرا و بزرگ بوده است. به طور خلاصه، تفاوت این دو غیبت، عبارت است از:
1. غیبت صغرا، محدود و کوتاه بود، در حالى که غیبت کبرا طولانى و مدّت آن نامعلوم است.
2. در غیبت صغرا، اشخاصى به عنوان نائب خاص، معرّفى و آنان واسطه ى مردم و امام به حساب مى آمدند، در حالى که در غیبت کبرا نواب عام، با ملاک هاى مشخّص، وجود دارند و امکان تماس با آن حضرت کم تر و محدودتر از غیبت صغرا است.

[1]. ر.ک: شیخ کلینى، الکافى، ج 1، ص 335 - 342.
[2]. محمدباقر مجلسى، بحارالأنوار، ج 52، ص 155.

به نقل از مرجع مذهبی ایران:  کتاب هاى مقدس یهود، بارها به ظهور مسیح اشاره کرده اند و در برخى از انجیل ها به بازگشت حضرت عیسى(علیه السلام) تأکید شده است; لکن این اشارات و نصوص با مطالبى که در مورد مصلح آخرالزمان ذکر شده، تفاوت دارد و باید این دو نوع بشارت، یعنى بشارت بازگشت حضرت عیسى(علیه السلام) و بشارت ظهور مصلح آخرالزمان را از همدیگر تفکیک کرد. به همین دلیل براى پرهیز از طولانى شدن بحث به ذکر برخى از بشارت هایى که در مورد ظهور مصلح آخرالزمان وارد شده، اکتفا مى کنیم:
الف) بشارت ظهور مصلح آخرالزمان در «عهد قدیم»
در بخش «عهد قدیم» کتاب مقدس به بشارت هاى مختلفى در مورد بعثت رسول اکرم(صلى الله علیه وآله)و نیز به تعداد ائمه ى معصومین که از اولاد حضرت اسماعیل اند، اشاره شده است; به طور مثال در کتاب «پیدایش» نقل شده است که خداوند به حضرت ابراهیم فرمود: «... امّا در مورد اسماعیل نیز تقاضاى تو را اجابت نمودم و او را برکت خواهم داد و نسل او را چنان زیاد خواهم کرد که قوم بزرگى از او به وجود آید. دوازده امیر -امام- از میان فرزندان او برخواهند خواست...»[1]
در بخش هاى دیگر کتاب مقدس نیز مطالبى در این مورد آمده است، لکن این قسمت را ذکر کردیم تا روشن شود که بین بشارت هاى موجود در مورد ظهور مسیح و مصلح آخرالزمان فرق وجود دارد; زیرا اوّلى از اولاد اسحاق و دوّمى از فرزندان اسماعیل خواهد بود.
در کتاب «مزامیر داود» در مورد مصلح آخرالزمان آمده است که «... زیرا که شریران منقطع خواهند شد و اما متوکلان به خداوند، وارث زمین خواهند شد. هان بعد از اندک مدتى شریر نخواهد بود. در مکانش تأمل خواهى کرد و نخواهد بود، امّا حکیمان (صالحان) وارث زمین خواهند شد...; زیرا متبرکان خداوند، وارث زمین خواهند شد; امّا ملعونان وى منقطع خواهند شد.»[2]
خداوند نیز در قرآن به این مطلب اشاره کرده و مى فرماید:
(وَ لَقَدْ کَتَبْنا فِی الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّکْرِ أَنَّ الارْضَ یَرِثُها عِبادِیَ الصّالِحُونَ)[3];
در زبور بعد از ذکر (تورات) نوشتیم بندگان شایسته ام وارث (حکومت) زمین خواهند شد.
در کتاب «حبقوق» بنى نوشته شده:
... و اگر چه تأخیر نماید، برایش منتظر باش بد که جمیع امت ها را نزد خویش جمع مى کند و تمامى را براى خویشتن فراهم مى کند.[4]
هم چنین در کتاب «اشعیا» ـ در بحثى که سراسر تشبیه است ـ مى خوانیم:
و نهالى از تنه ى یسى بر آمده، شاخه اى از شاخه هایش قد خواهد کشید... ذلیلان را به عدالت حکم و براى مسکینان زمینى به راستى تنبیه (و مایه بیدارى) خواهد بود. کمربند کمرش عدالت و وفانطاق میانش خواهد بود.
گرگ با بره سکونت داشته... و طفل کوچک راعى (شبان) ایشان خواهد بود... و در تمامى کوه مقدس من، هیچ ضرر و فساد نخواهد کرد; زیرا که زمین از دانش خداوند مثل آب هایى که دریا را فرو مى گیرند پر خواهد شد.[5]
ب) بشارت ظهور مصلح موعود در «عهد جدید»
در آثار دینى مسیحیت که به عهد جدید معروف است، در مورد مصلح موعود بشارت ها و اشارت هایى آمده است که مى توان از انجیل متى، انجیل لوقا، انجیل مرقس، انجیل برنابا، مکاشفات یوحنا[6] و... نام برد که به دو نمونه اشاره مى کنیم:
1. در انجیل متى چنین آمده است:
چون که برق از مشرق بیرون مى آید و تا به مغرب ظاهر مى گردد، آمدن فرزند انسان نیز چنین خواهد بود... خواهند دید فرزند انسان را بر ابرهاى آسمان که مى آید با قدرت و جلال عظیم، و فرشته هاى خود را (یاران خود را) خواهد فرستاد با صور بلند آواز و آنان برگزیدگانشان را جمع خواهند نمود.[7]
2. در انجیل لوقا نیز آمده است:
کمرهاى خود را بسته و چراغ هاى خود را افروخته دارید و مانند کسانى باشید که انتظار آقاى خود مى کشد تا هر وقت بیاید و در را بکوبد، بى درنگ آن را براى او باز کنید.[8]
آنچه از کتاب مقدس (چه عهد عتیق و چه عهد جدید) ذکر شد، همگى دلالت بر ظهور منجى و مصلح آخرالزمان دارند. او با قدرت و عظمت خاصى خواهد آمد و عدالت را بر زمین جارى خواهد ساخت. این دو خصوصیت نشان مى دهد که مصلح موعود، انبیاى گذشته نبودند; زیرا هیچ کدام از فرستادگان قبلى نتوانستند حکومت الهى را بر سرتاسر زمین گسترش دهند و همه ى آنها ـ که خاتم آنها حضرت محمد(صلى الله علیه وآله)بود ـ تحقق فراگیر شدن عدالت الهى را به دوره ى ظهور مصلح آخرالزمان (امام مهدى(عج)) موکول کردند.

[1]. کتاب مقدس، عهد قدیم، کتاب پیدایش، فصل 17، ش 20 ـ 21.
[2]. کتاب مقدس، عهد قدیم، مزامیر، ش 37.
[3]. انبیاء: 105.
[4]. کتاب مقدس، عهد قدیم، کتاب حبقوق، فصل 2، ش 5.
[5]. کتاب مقدس، عهد قدیم، کتاب اشعیا، فصل 11، ش 1 - 10.
[6]. محمدرضا حکیمى، خورشید مغرب، ص 58.
[7]. کتاب مقدس، عهد جدید، انجیل متى، فصل 24، ش 30 ـ 32.
[8]. کتاب مقدس، عهد جدید، انجیل لوقا، فصل 12، ش 35 ـ 37.